.tr Domain İçin Hangi Belgeler Gerekli? Belgeli ve Belgesiz Uzantılar Rehberi
Kısa yanıt: BTK düzenlemeleri gereği .tr uzantılı alan adları belgeli ve belgesiz olarak ikiye ayrılır. .com.tr, .net.tr ve .org.tr belgesiz tahsis edilir ve herhangi bir evrak gerekmez. .av.tr, .bel.tr, .dr.tr, .edu.tr, .gov.tr, .k12.tr, .kep.tr, .pol.tr ve .tsk.tr uzantıları ise ancak ilgili resmi belge sunulduğunda tahsis edilir. Gerekli belgelerin tam listesine ve başvuru formuna TR Alan Adı Gerekli Belgeler sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
.tr Uzantısı Neden Belgeli/Belgesiz Diye İkiye Ayrılır?
Türkiye'nin ".tr" ülke kodu uzantısı, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) denetiminde TRABİS sistemi üzerinden yönetilir. Bu düzenleme, meslek grupları (avukatlık, doktorluk), kamu kurumları (belediye, emniyet, ordu) ve eğitim kurumları gibi belirli alanların yalnızca yetkili taraflarca kullanılmasını garanti altına alır. Bir uzantının "belgeli" olması, o uzantıyı sadece gerçekten hak sahibi kişi veya kurumların alabilmesi anlamına gelir; bu da uzantının güven değerini artırır.
Alan adınızı hangi amaçla kullanacağınızı netleştirdikten sonra doğru uzantıyı seçmek, ileride "belge yetersiz" gerekçesiyle başvurunun reddedilmesini önler. Genel amaçlı bir kurumsal site için web hosting altyapısıyla birlikte belgesiz bir uzantı yeterli olurken, meslek örgütü veya kamu kurumu için doğru belgeli uzantıyı seçmek zorunludur.
Belgesiz Uzantılar: .com.tr, .net.tr, .org.tr
14 Eylül 2022 tarihinden bu yana .com.tr, .net.tr ve .org.tr uzantıları belgesiz ve "ilk başvuran alır" kuralıyla tahsis edilmektedir. Bu, çoğu işletme ve bireysel proje için pratikte hiçbir evrak hazırlamadan, doğrudan alan adı kayıt ekranından başvurabileceğiniz anlamına gelir. Ancak bu kuralın istisnası TAKIL ve TAKAL listeleridir — aşağıda ikisini de ayrıntılı olarak açıklıyoruz.
TAKIL ve TAKAL Nedir? Belgesiz Uzantılarda Bilmeniz Gerekenler
TRABİS'i düzenleyen İnternet Alan Adları Tebliği, belgesiz uzantılarda dahi bazı adların serbestçe tahsis edilmesini iki ayrı listeyle sınırlar: TAKIL (Tahsisi Kısıtlı Adlar Listesi) ve TAKAL (Tahsise Kapalı Adlar Listesi). İkisi sık karıştırılsa da aralarındaki fark önemlidir: TAKIL'daki bir ad belge ve onayla alınabilirken, TAKAL'daki bir ad hiçbir şekilde, hiçbir belgeyle tahsis edilemez.
TAKIL (Tahsisi Kısıtlı Adlar Listesi) Nedir?
TAKIL, tarihi ve kültürel değeri olan, halka mal olmuş veya kullanıcıyı yanıltma riski taşıyan adların, sadece gerçekten yetkili taraflarca alınmasını sağlamak için oluşturulmuş listedir. TAKIL kapsamına genel olarak şu ad grupları girer:
- Ülke ve millet ile özdeşleşmiş ibareler: "Türkiye", "Türk", "Atatürk", "T.C." gibi kelimeler ve bunların türevleri
- İl ve ilçe adları: "istanbul", "konya", "izmir" gibi idari birim adları
- Kamu kurumu adları: DETSİS'te (Devlet Teşkilatı Merkezi Kayıt Sistemi) yer alan resmi kurum isimleri
- Denetime tabi finans terimleri: "bank", "banka", "finans", "leasing", "faktoring" gibi, kullanıcıyı gerçek bir finans kuruluşuyla karıştırmaya açık kelimeler
Bu adlardan birini içeren bir alan adı almak istiyorsanız, uzantı belgesiz olsa bile (örneğin .com.tr) başvurunuza ek bilgi/belge eklemeniz ve talebinizin BTK tarafından değerlendirilmesi gerekir. "Türkiye", il/ilçe adları gibi ibarelerde esas kural bu adların .gov.tr altında tahsisidir; başka bir uzantıda başvurursanız, adı kamu yararına ve uygun amaçla kullanıp kullanmayacağınız BTK tarafından incelenir. Benzer şekilde "banka", "finans" gibi kelimeler için esas olan, SPK veya BDDK'dan faaliyet izni almış kuruluşlara tahsistir; bu kuruluşlar dışında başvuranların kullanım amacını belgelerle desteklemesi gerekir.
TAKAL (Tahsise Kapalı Adlar Listesi) Nedir?
TAKAL, mevzuata, kamu düzenine, ülke güvenliğine, genel ahlaka, sağlığa veya emniyete aykırı bulunan adları kapsar. TAKIL'ın aksine TAKAL'daki bir ad, hangi uzantıda ve hangi belgeyle başvurulursa başvurulsun tahsis edilemez — başvuru doğrudan reddedilir. BTK, hangi adların TAKAL kapsamında olduğunu kamuya açık şekilde yayımlamaz; bu nedenle bir adın TAKAL'da olup olmadığı çoğunlukla ancak başvuru sırasında ortaya çıkar. Zaten tahsisli bir ad sonradan TAKAL listesine alınırsa, mevcut tahsis de iptal edilir.
TAKIL ve TAKAL Arasındaki Fark Ne?
| Kriter |
TAKIL |
TAKAL |
| Açılımı |
Tahsisi Kısıtlı Adlar Listesi |
Tahsise Kapalı Adlar Listesi |
| Alınabilir mi? |
Evet, belge ve BTK onayıyla |
Hayır, hiçbir koşulda |
| Kapsam örnekleri |
Şehir adları, "Türkiye/Atatürk/T.C." ibareleri, banka/finans terimleri |
Kamu düzenine, ahlaka, güvenliğe aykırı adlar |
| Liste kamuya açık mı? |
Kapsamı tebliğ ile tanımlı |
Hayır, BTK tarafından paylaşılmaz |
| Sonradan bu listeye girerse |
Mevcut tahsis etkilenmez (kural ihlali yoksa) |
Mevcut tahsis iptal edilir |
TAKIL Kapsamındaki Bir Adı Nasıl Başvururum?
Adınız TAKIL kapsamına giriyorsa süreç, belgeli uzantılardaki başvuruya benzer ilerler:
- Talebinizin gerekçesini ve kullanım amacını açıklayan bir beyan hazırlayın.
- Varsa kurumunuzu, mesleğinizi veya adla bağınızı kanıtlayan destekleyici belgeleri ekleyin (ticaret sicil belgesi, faaliyet belgesi, yetki belgesi vb.).
- Başvuruyu kayıt operatörünüz üzerinden yapın; operatör belgeleri TRABİS'e iletir.
- BTK değerlendirmesi sonucunda başvurunuz onaylanır veya gerekçesiyle reddedilir. Mevzuatta bağlayıcı bir azami inceleme süresi belirtilmediğinden süreç adına göre değişebilir.
Bu süreçte destek almak veya belgelerinizi iletmek için destek talebi oluşturabilir, TRABİS'in resmi tanım ve kurallarını trabis.gov.tr üzerinden teyit edebilirsiniz.
Belgeli Uzantılar ve Gereken Belgeler
Aşağıdaki tabloda belgeli .tr uzantılarının kimler için uygun olduğunu özetledik. Her uzantı için istenen belgelerin tam ve güncel listesine TR Alan Adı Gerekli Belgeler sayfasından ulaşabilirsiniz.
| Uzantı |
Kimler İçin Uygundur |
Temel Belge Şartı |
| .av.tr |
Avukatlar, hukuk büroları, avukatlık ortaklıkları |
Baro kaydı / avukatlık ruhsatnamesi |
| .bel.tr |
Belediyeler |
Yetkili makam imzalı resmi talep yazısı |
| .dr.tr |
Tıp doktorları, doktor ortaklıkları |
Diploma / mezuniyet belgesinin noter onaylı sureti |
| .edu.tr |
Eğitim kurumları (yükseköğretim dahil) |
Yetkili imzalı talep yazısı |
| .gov.tr |
Kamu kurum ve kuruluşları |
Yetkili makam imzalı resmi talep yazısı |
| .k12.tr |
İlk ve orta öğretim kurumları |
Talep yazısı + kuruluş açma izin belgesi |
| .kep.tr |
Kayıtlı Elektronik Posta Hizmet Sağlayıcıları (KEPHS) |
Temsil yetkisini gösteren belge |
| .pol.tr |
Emniyet teşkilatı birimleri |
Yetkili makam imzalı resmi talep yazısı |
| .tsk.tr |
Türk Silahlı Kuvvetleri |
Genelkurmay Başkanlığı yetkili makam imzası |
Başvuru Süreci Nasıl İşler?
Belgeli bir uzantı için başvuru yaparken izlenmesi gereken adımlar genel hatlarıyla şöyledir:
- Alan adı kayıt ekranından istediğiniz .tr uzantısını sorgulayın.
- Uzantınız belgeli listede yer alıyorsa, ilgili başvuru formunu indirip kaşeleyip imzalayın.
- Formda kuruluş yetkilisinin ad-soyad bilgisinin ve kaşedeki kuruluş adının başvuruyla birebir uyuştuğundan emin olun.
- Bireysel başvurularda imzalı form yanında kimlik belgesini de ekleyin.
- Belgeleri müşteri panelinizden ilgili başvuruya yükleyin veya destek talebi oluşturarak iletin.
- Belgeler ön kontrolden geçirildikten sonra TRABİS'e iletilir; onaylanması halinde alan adınız aktif olur.
Kayıt, transfer ve yenileme süreçlerinin tamamına dair genel kurallar için Alan Adı Prosedürleri sayfamızı, mevcut bir alan adını taşımak isterseniz Alan Adı Transfer sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Doğru Uzantıyı Seçtikten Sonra: Sunucu ve Güvenlik
Alan adınızı aldıktan sonra sırada barındırma altyapısı gelir. Kurumsal bir proje için Kurumsal Hosting, bir online mağaza için E-Ticaret Hosting, WordPress tabanlı bir site için WordPress Hosting paketlerimizi değerlendirebilirsiniz. Yüksek trafik veya özel yazılım gereksinimi olan projeler için daha güçlü kaynak sunan NVMe Sanal Sunucu seçenekleri de mevcuttur.
Alan adınızı kaydettirdikten sonra sitenizi SSL sertifikası ile şifrelemeyi ve verilerinizi FTP Cloud Yedekleme hizmetiyle düzenli olarak yedeklemeyi ihmal etmeyin. Ajans olarak birden fazla müşteri için .tr alan adı yönetiyorsanız Reseller Hosting paketlerimiz süreci tek panelden yönetmenizi kolaylaştırır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi .tr uzantıları için belge gerekiyor?
BTK düzenlemelerine göre av.tr, bel.tr, dr.tr, edu.tr, gov.tr, k12.tr, kep.tr, pol.tr ve tsk.tr uzantıları belgeli tahsis edilir. Bu uzantılarda başvurunun onaylanması için ilgili resmi belgenin sunulması zorunludur.
.com.tr almak için belge gerekiyor mu?
Hayır. .com.tr, .net.tr ve .org.tr belgesiz tahsis edilen uzantılardır ve ilk başvuru esasına göre kaydedilir. Belge yalnızca TAKIL listesindeki kısıtlı adlarda istenir.
TAKIL ve TAKAL nedir?
TAKIL, tahsisi kısıtlanmış adların listesidir; bu adlar belge ve BTK onayıyla tahsis edilebilir. TAKAL ise mevzuata aykırı bulunduğu için hiçbir şekilde, belge sunulsa dahi tahsis edilemeyen adların listesidir.
TAKIL listesinde hangi tür adlar bulunur?
TAKIL kapsamında Türkiye, Türk, Atatürk, T.C. gibi ibareler ve türevleri, il/ilçe adları, DETSİS'teki kamu kurumu adları ile bank, banka, finans, leasing, faktoring gibi denetime tabi sektör terimleri yer alır.
TAKAL listesindeki bir alan adı hiç alınamaz mı?
Evet, TAKAL listesindeki bir ad hangi uzantıda ve hangi belgeyle başvurulursa başvurulsun tahsis edilemez. Tahsisli bir ad sonradan TAKAL'a alınırsa mevcut tahsis de iptal edilir.
Alan adımda şehir adı veya Türkiye ibaresi geçiyor, alabilir miyim?
Bu adlar TAKIL kapsamındadır ve esas olarak gov.tr altında tahsis edilir. Başka bir uzantıda başvurursanız kullanım amacınız ve uygunluğunuz BTK tarafından belge üzerinden değerlendirilir.
Belgeleri nereye ve nasıl göndermem gerekiyor?
Belgeler müşteri panelinizden ilgili başvuruya eklenebilir veya destek bildirimi üzerinden dosya olarak iletilebilir. Belgenin okunaklı, güncel ve gerekiyorsa noter onaylı olması sürecin ilk seferde tamamlanmasını sağlar.
Belgem eksik ya da hatalı çıkarsa ne olur?
Eksik veya ilgili uzantı için yetersiz belgelerde başvuru onaylanmaz ve nedeni size bildirilir. Doğru belgeyi tamamlayıp yeniden gönderdiğinizde süreç devam eder.
Belgeli uzantılar için gereken evrakların tam ve güncel listesine, indirilebilir başvuru formuna ve daha fazla soruya TR Alan Adı Gerekli Belgeler sayfamızdan ulaşabilir, sorularınız için iletişim sayfamızdan veya Bilgi Bankası'ndan bize ulaşabilirsiniz.
